Diagnostyka endoskopowa

Anoskopia
Badanie proktologiczne. Odbywa się za pomocą anoskopu, czyli rurki umieszczanej wewnątrz odbytu i odbytnicy. Zabieg może być wykonywany w celu wizualizacji odbytu, kanału odbytu i zwieracza wewnętrznego. Badanie wykonywane jest również, by zbadać masę kału lub ciała obcego w kanale odbytu, a także, by uzyskać próbki do badania cytologicznego jako metody przesiewowej dla patologicznych zmian płaskonabłonkowych.

Anoskopia stosowana jest w diagnostyce; stanów zapalnych kanału odbytu, hemoroidów, zmian nowotworowych, zmian patologicznych błony śluzowej odbytu.

Cystoskopia

Wziernikowanie pęcherza moczowego za pomocą giętkiego oraz sztywnego endoskopu. Cystoskopia umożliwia unaocznienie zmian zachodzących w pęcherzu moczowym i ujściach moczowodów.  Stanowi ono niezwykle istotny element w rozpoznawaniu i różnicowaniu stanów zapalnych oraz guzów pęcherza moczowego.

Niezwykle ważnym elementem badania – w przypadku podejrzenia guza pęcherza – jest pobranie wycinka do badania mikroskopowego. Ocena tkanki przez doświadczonego histopatologa pozwala nie tylko na wykluczenie, ale także w przypadku potwierdzenia tego rozpoznania, na wyznaczenie najlepszego w danym przypadku postępowania leczniczego.

Przy pomocy cystoskopii ocenia się także stopień zalegania moczu w pęcherzu (np. w przypadku przerostu gruczołu krokowego).

     Wskazania:

• krwiomocz nieznanego pochodzenia
• wykluczenie nowotworu pęcherza moczowego
• kamica moczowa
• wady rozwojowe cewki moczowej i pęcherza

Gastroskopia
Gastroskopia jest badaniem endoskopowym pozwalającym na dokładną ocenę górnego odcinka przewodu pokarmowego.  Polega na oglądaniu przełyku, żołądka i dwunastnicy. Podczas gastroskopii wprowadza się giętki aparat (gastroskop) przez jamę ustną. Przed wprowadzeniem endoskopu gardło znieczula się 10% roztworem lidokainy.

Gastroskopia jest badaniem krótkotrwałym, trwającym około 5-10 minut i mimo, że należy do procedur inwazyjnych ingerujących w jamy ciała jest badaniem stosunkowo bezpiecznym. Powikłania zdarzają się bardzo rzadko.

Przygotowanie do badania:
Osoba poddawana temu badaniu musi być na czczo i nie może przyjmować leków przed badaniem, gdyż rozpuszczone tabletki utrudniają dokładną ocenę błony śluzowej. W przypadku wykonywania gastroskopii w godzinach popołudniowych pacjent musi pozostawać na czczo przez co najmniej 6 godzin przed badaniem. U chorych z podejrzeniem utrudnionego pasażu zalecamy często dłuższe okresy bycia na czczo z jednoczesnym uzupełnianiem płynów i elektrolitów drogą dożylną.

Kolonoskopia

Metoda badania dolnego odcinka przewodu pokarmowego polegająca na oglądaniu wnętrza jelita grubego.  Polega ona na wprowadzeniu przez odbyt specjalnego wziernika zakończonego kamerą i przesłaniu obrazu na zewnątrz.  Do tego celu służy giętki instrument zwany kolonoskopem, który jest zbudowany podobnie jak fiberoskop służący do diagnostyki górnego odcinka przewodu pokarmowego. Podczas kolonoskopii możliwe jest też pobieranie wycinków błony śluzowej jelita grubego do badań histopatologicznych, a także wykonywanie drobnych zabiegów, np. usuwanie pojedynczych polipów.

Przygotowanie do badania:

• Dwa dni przed badaniem nie jeść mięsa, dużej ilości warzyw i wędlin.
• Dzień przed badaniem można zjeść lekkostrawne śniadanie.
• Między godziną 7.00-8.30 rozpuścić zawartość jednej buteleczki Fleet Phospho-soda w pół szklanki wody lub soku i wypić powoli.
• Popić roztwór jedną szklanką zimnej wody.
• Przez cały dzień od tej chwili obowiązuje całkowita głodówka.
• Można pić w dużych ilościach napoje niegazowane (woda, klarowne soki), herbatę, kawę i inne napoje orzeźwiające.
• Pożądane jest wypić ok. 3 litrów tych płynów do godz. 18.00.
• W tym samym dniu (tj. dzień przed badaniem) w godz. 18.30-19.00 należy wypić powtórnie zawartość jednej
  buteleczki Fleet Phospho-soda rozpuszczonej w pół szklanki wody i popić co najmniej 5 szklankami wody
  lub innymi klarownymi płynami – najpóźniej do godz. 23.00

UWAGA!  Jeżeli badanie jest zaplanowane po godz. 14.00 to:

• pierwszą buteleczkę leku przyjmujemy 1 dzień przed badaniem o godz. 18.00-19.00.
• Po wypiciu rozpuszczonego w pół szklanki wody preparatu FLEET, wypijamy do godz. 23.00
  ok. 3 litrów klarownego płynu.
• Drugą buteleczkę leku (też rozpuszczonego w pół szklanki wody) przyjmujemy o godz. 7.00
  w dniu badania i popijamy do godz. 11.00 2 litrami lub innym klarownym płynem.
• Do czasu wykonania badania można popijać niewielkie ilości klarownych płynów.

Polipectomia

Polipektomia endoskopowa to usuwanie polipów przewodu pokarmowego w trackie przeprowadzanego badania endoskopowego.  Polipy można usuwać kleszczykami biopsyjnymi, pętlą „na zimno” lub pętlą diatermiczną. Usuwanie polipów nie jest odczuwalne przez pacjenta – jest całkowicie bezbolesne. Usunięcie polipów o charakterze gruczolaków w jelicie grubym w trakcie kolonoskopii  zmniejsza ryzyko rozwoju raka jelita grubego.

Przeciwwskazaniem do usunięcia polipów pętlą diatermiczną mogą być wszczepione urządzenia stymulujące serca (rozruszniki, kardiowertery-defibrylatory- ICD). Zaburzenia krzepnięcia, również te spowodowane przez przyjmowane leki przeciwkrzepliwe, mogą zwiększać ryzyko krwawienia po polipektomii (usunięciu polipa). Wobec tego zawsze informuj lekarza o występujących chorobach przewlekłych oraz przyjmowanych lekach.

Rektoskopia

Badanie proktologiczne. Badanie ocenia odcinek 15 do 20 cm jelita. Badanie to polega na wprowadzeniu odpowiedniego wziernika przez odbyt, a następnie oglądaniu ściany jelita, hemoroidów, kanału odbytu. W trakcie wprowadzania instrumentu wdmuchuje się do środka niewielką ilość powietrza,
co może być przyczyną dolegliwości podobnych do parcia na stolec. Jeżeli uwidocznione zostaną jakieś zmiany chorobowe, to możliwe jest wówczas pobranie
wycinków do badania histopatologicznego.

Przed badaniem instrument pokrywany jest środkiem znieczulającym miejscowo. Badanie trwa od 3 do 10 minut w zależności od wskazań i ewentualnych dodatkowych czynności, które w trakcie badania trzeba wykonać. Powikłania zdarzają się rzadko i najczęściej polegają na przejściowym krwawieniu związanym  z pobraniem wycinków.

Przygotowanie do badania:

• Dwa dni przed badaniem nie jeść mięsa, dużej ilości warzyw i wędlin.
• Dzień przed badaniem można zjeść lekkostrawne śniadanie oraz obiad bezmięsny do godz. 12.00.
• Od godz. 12.00 obowiązuje całkowita głodówka.
• Do godz. 15.00 można pić napoje niegazowane (woda, klarowne soki).
• W tym samym dniu (tj. 1 dzień przed badaniem) wieczorem wykonujemy lewatywę i w dniu badania na 2 godziny przed (jeżeli badania odbędzie się rano.)
• W przypadku gdy badanie zaplanowano na godziny popołudniowe, lewatywę wykonujemy w dniu badania rano i na 2 godziny przed samym badaniem.

Sigmoidoskopia
Sigmoidoskopia to badanie endoskopowe jelita grubego. Jest to badanie endoskopowe ostatnich 60–80 cm jelita grubego, czyli odbytnicy, esicy i części zstępnicy. Może pełnić zarówno funkcję diagnostyczną, jak i terapeutyczną. Sigmoidoskopia umożliwia pobranie wycinków do badania histopatologicznego.
Dzięki niemu możliwe jest zdiagnozowanie zmian takich jak polipy,owrzodzenia, guzki i deformacje, które znajdują się w odbytnicy, esicy oraz w części zastępczej. Dzięki sigmoidoskopii można określi przyczyny przebytych krwawień i zmian naczyniowych.