PSA całkowity – badanie w kierunku chorób prostaty
PSA (antygen swoisty dla stercza, Prostate Specific Antigen) to białko produkowane przez komórki prostaty (gruczołu krokowego). Jego oznaczenie w surowicy krwi ma duże znaczenie w diagnostyce i monitorowaniu chorób gruczołu krokowego, w tym łagodnego przerostu prostaty (BPH), zapaleń oraz nowotworów.
PSA całkowity jest jednym z podstawowych badań profilaktycznych u mężczyzn po 50. roku życia, a u osób z obciążeniem rodzinnym zaleca się wcześniejsze wykonywanie testu.
Wskazania do wykonania badania PSA
- badania profilaktyczne u mężczyzn po 50. roku życia,
- wcześniejsza profilaktyka (od 40.–45. roku życia) u osób z rodzinnym obciążeniem nowotworami prostaty,
- diagnostyka przy objawach ze strony układu moczowego: częstomocz, trudności w oddawaniu moczu, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
- monitorowanie pacjentów z rozpoznanym rakiem prostaty,
- kontrola po leczeniu chirurgicznym, radioterapii lub farmakoterapii,
- ocena skuteczności terapii w chorobach prostaty.
Jak mężczyzna może przygotować się do badania PSA?
- Badanie to wykonuje się z próbki krwi żylnej.
- Nie jest konieczne bycie na czczo, choć najlepiej pobrać krew rano.
- Na 48 godzin przed badaniem należy unikać: ejakulacji, intensywnego wysiłku fizycznego, badań prostaty (per rectum, USG przezodbytniczego), które mogą podwyższać wynik. Należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach (np. stosowanych w leczeniu przerostu prostaty).
Normy PSA całkowitego
Zakresy referencyjne zależą od wieku: mężczyźni < 50 lat: < 2,5 ng/ml, 50–59 lat: < 3,5 ng/ml, 60–69 lat: < 4,5 ng/ml, ≥ 70 lat: < 6,5 ng/ml.
Dlaczego badanie PSA jest ważne?
Rak prostaty to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn. Regularne wykonywanie PSA pozwala na wczesne wykrycie choroby, kiedy leczenie jest najbardziej skuteczne. Wynik zawsze należy interpretować łącznie z badaniem per rectum i obrazowaniem (np. USG, rezonans).
Zarezerwuj badanie PSA całkowitego w CDT Medicus
Jeśli masz objawy ze strony układu moczowego lub chcesz zadbać o profilaktykę, wykonaj badanie PSA w CDT Medicus. Wczesne wykrycie zmian w obrębie prostaty zwiększa szansę na skuteczne leczenie.
Najczęściej zadawane pytania
Niekoniecznie – podwyższony wynik może być związany z łagodnym przerostem prostaty lub stanem zapalnym. Ostateczna diagnoza wymaga dodatkowych badań.
U mężczyzn po 50. roku życia zaleca się wykonywanie badania każdego roku. W przypadku obciążeń rodzinnych – od 40.–45. roku życia.
Tak – intensywne ćwiczenia, jazda na rowerze czy stosunki płciowe tuż przed badaniem mogą czasowo zwiększyć poziom PSA.
– łagodny przerost prostaty (BPH),
– zapalenie gruczołu krokowego,
– rak prostaty,
– przejściowo po badaniach lub urazach prostaty.
Badania powiązane z PSA
- PSA wolny (fPSA) – w połączeniu z PSA całkowitym pozwala obliczyć stosunek f/tPSA, który zwiększa precyzję diagnostyki,
- badanie per rectum (DRE) – podstawowa ocena gruczołu krokowego,
- USG przezodbytnicze prostaty (TRUS),
- rezonans magnetyczny miednicy,
- biopsja prostaty – w przypadku nieprawidłowych wyników PSA i badań obrazowych.